Perceptie

Ghan, 10 februari 2005
De Ghan van Alice Springs naar Adelaide zit vol. Alle stoelen zijn bezet.

De steward doet z'n introductie, vertelt over de douches aan boord en wijst naar de stapels handdoeken. Die handdoeken zijn om te douchen, zo legt hij uit. Er zijn er voldoende, maar niet genoeg om als kussen of deken te gebruiken.

De hele wagon kijkt ongelovig toe.

We zitten hier met zo'n 60 man en die moeten met die 2 stapeltjes handdoeken gaan douchen? Kom op, dat geloof je toch zelf niet?

De steward gaat in de volgende wagon hetzelfde verhaaltje houden. Zodra hij weg is kijken de passagiers elkaar aan. Wie gaat er nog wel lekker douchen en wie gaat twintig uur in z'n eigen zweetlucht zitten?

De eerste durfal loopt naar voren. De hele wagon kijkt toe hoe hij een handdoek van de stapel pakt en vol schuldgevoel met z'n buit terug naar z'n plaats loopt. Hij kan in ieder geval douchen.

Een tweede passagier volgt, een derde en een vierde. De stapels handdoeken slinken snel. Er ontstaat een lichte paniek in de wagon. De passagiers storten zich nu massaal op de handdoeken. Binnen enkele minuten zijn de stapels compleet verdwenen.

De avond valt. Om tien uur gaat het licht uit en rijdt de trein wat langzamer. De meese passagiers zakken onderuit en dommelen in slaap.

In de volgende wagon is de situatie compleet anders. De wagon is gespiegeld. De passagiers zitten er met hun rug naar de handdoeken. Ze hebben hetzelfde verhaal van de steward gehoord, maar zonder beeld erbij van een slinkende stapels handdoeken. Er is dus geen paniek geweest, geen stormloop. Er liggen twee stapels handdoeken, ruim genoeg voor iedereen die wil douchen.

Met een licht schuldgevoel pak ik een handdoek uit de "vreemde" wagon en loop er mee terug naar m'n eigen douche. De handdoek gaat in de vuile-was-zak. Het is de eerste. Kennelijk heeft hier nog niemand 'n veroverde handdoek echt gebruikt.

Het lukt me niet echt om te slapen, naast een jonge moeder met een 3 weken oude baby op schoot. De nachtmanager komt voorbij en legt nieuwe stapels handdoeken neer, terwijl de meeste passagiers slapen. Er ontstaat nu geen stormloop. 's ochtends liggen die handdoeken er nog.

De schaarste was dus slechts een perceptie. Oorzaak en gevolg lopen door elkaar. Het idee van schaarste zorgt voor schaarste. Kuddegedrag in de uitgestrekte woestijn is wonderlijk.

Tot de volgende noot,
Henk Jan Nootenboom