Toolbar

Maandag, 25 januari 1999
Wat maakt een toolbar zo populair? Die vraag heeft me de afgelopen week aardig bezig gehouden. Een aantal antwoorden:
Grafisch
De menselijke geest is erg sterk in het herkennen van grafische voorstellingen, patronen, gezichten, foto's, enzovoort. Grafieken en diagrammen ontlenen er hun populariteit aan. "A picture says more than a thousand words" Toolbar cut, copy, paste en undo Een eenvoudig voorbeeld zijn de buttons voor 'cut', 'copy', 'paste' en 'undo'. Plaatjes zijn herkenbaar. Het menselijk oog herkent een plaatje veel en veel makkelijker dan een tekst. Verkeersborden hebben pictogrammen en niet voor niks.
In beeld
Alan Cooper, The Essentials of User Interface Design In zijn meesterlijke boek "About Face, The Essentials of User Interface Design" beschrijft Alan Cooper de verschillen tussen "Recall & recognition".
"Recognition" (herkenning) is veel makkelijker dan "Recall" (herinneren). Een toolbar staat herkenbaar in beeld. Een vraag als "In welk menu zat het ook alweer?" is bij een toolbar overbodig. De gebruiker hoeft niet te onthouden waar de toolbar staat. Het beeldscherm ontlast als het ware het geheugen.
Snelheid
De meeste programma's bieden een textueel alternatief, zoals een pulldown menu. Toolbar cut, copy, paste en undo Een pull down menu is relatief lastig voor de gebruiker:
  1. Met muis naar menu bar
  2. Pull down menu open klikken
  3. Met muis naar de juiste keuze in pulldown menu
  4. Klikken om keuze te selecteren.
Dat zijn vier stappen. Een toolbar vergt er slechts 2, muis bewegen en klikken maar. Shortcuts, zoals Ctrl+V, zijn slechts weggelegd voor zeer frequente functies door ervaren gebruikers.
Gemak
Donald A. Norman, The Design of Everyday things Alledaagse dingen moeten eenvoudig zijn. Zo eenvoudig zelfs dat je er eigenlijk niet eens over hoeft na te denken. Dat is één van de fundamentele design principes die Donald Norman beschrijft in zijn klassieker "The Design of Everyday things", een ware aanrader voor elke ontwerper.
Heeft een toolbar dan geen nadelen? Natuurlijk wel, de wet van behoud van ellende gaat ook hier op:
  1. De icoontjes op een toolbar button spreken niet altijd voor zich.
    Het kost even tijd om de betekenis te leren, meestal een korte eenmalige inspanning. Pull downs zijn makkelijker te leren en daarmee goed voor laag frequente functies. Een onervaren gebruiker kan makkelijk op "verkenningstocht" gaan langs alle menuopties.
  2. Ze nemen altijd een beetje ruimte in beslag, ook als je ze niet gebruikt. Het beetje ruimte nemen ze dus wel permanent in beslag. Vooral bij complexe applicaties met veel functionaliteit kan dat een nadeel zijn. De toolbars in MS Word bieden een overdaad aan functionaliteit. Lotus Word Pro lost dat aardig op door toolbars context gevoelig te maken. Alleen de relevante bars zijn zichtbaar. Een pull-down vraagt meer ruimte, maar alleen op afroep.
Lezer, mijn mailbox staat open voor commentaar, discussies en GUI Design vragen.

Tot de volgende week,
Henk Jan Nootenboom